Το αρχικό σύμπτωμα της αποφρακτικής αρτηριοπάθειας είναι πόνος στη βάδιση. Σε πιο προχωρημένο στάδιο εμφανίζεται πόνος στην ηρεμία, ιδιαίτερα όταν ο άρρωστος είναι ξαπλωμένος, καθώς και πληγές στα πόδια, οι οποίες δεν κλείνουν.

Στο τελικό στάδιο εμφανίζεται γάγγραινα, η οποία συχνά οδηγεί σε απώλεια του σκέλους (ακρωτηριασμός).

Οι κυριότεροι παράγοντες που συμβάλλουν στη δημιουργία της αποφρακτικής αρτηριοπάθειας είναι η κληρονομική προδιάθεση, το κάπνισμα, η αυξημένη χοληστερίνη, ο σακχαρώδης διαβήτης και η υπέρταση.

Η διάγνωση των κιρσών μπορεί να γίνει εύκολα με την κλινική εξέταση του ασθενούς και να συμπληρωθεί με υπέρηχοτομογραφικό έλεγχο (triplex) στα κάτω άκρα.

Τα ενοχλήματα που παρουσιάζονται στους ασθενείς με κιρσούς μπορούν να βελτιωθούν με τη χρήση ελαστικών καλτσών διαβαθμισμένης συμπίεσης. Σε περίπτωση όπου τα ενοχλήματα δεν βελτιώνονται  οι κιρσοί των άκρων βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Επιβάλλεται η χειρουργική αντιμετώπιση με εξαίρεση των κιρσών ???φηκτομή).

Καρωτιδική νόσος

Το Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο είναι η τρίτη αιτία θανάτου στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Επίσης, πέραν της αυξημένης  θνησιμότητας το εγκεφαλικό επεισόδιο συνοδεύεται δυστυχώς από υψηλο ποσοστό αναπηρίας με όλες τις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες που έχει αυτό για την οικογένεια και την κοινωνία.

Η βασική παθολογία με την οποία συνδέεται η νόσος των καρωτίδων είναι η αθηροσκλήρωση. Εχει μακροχρόνια εξέλιξη και οδηγεί στο σχηματισμό αθηροσκληρωτικών πλακών στις καρωτίδες αρτηρίες απο τις οποίες αποσπώνται μικρά κομμάτια -έμβολα τα οποία πηγαίνουν στον εγκέφαλο και προκαλούν εγκεφαλικό επεισόδιο. Ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου αυξάνεται με την ηλικία. Ετσι πάνω από τα 65 χρόνια υπάρχει αυξημένος κίνδυνος λόγω του ότι η υπέρταση, ο διαβήτης, η υπερλιπιδαιμία, η παχυσαρκία εμφανίζονται στις προχωρημένες ηλικίες και είναι ο υπεύθυνος για την αθυροσκλήρωση των αγγείων.

Το 30% των Αγγειακών Ισχαιμικών Εγκεφαλικών επεισοδίων οφείλεται στις καρωτίδες αρτηρίας. Ενα άλλο 30% οφείλεται σε προβλήματα της καρδιάς (κυρίως αρρυθμίες) και το υπόλοιπο 40% σε άλλες παθήσεις.

Ολοι μας καταλαβαίνουμε πόσο σημαντικό είναι να προλάβουμε το εγκεφαλικό επεισόδιο. Αυτό επιτυγχάνεται με ετήσιο έλεγχο των καρωτίδων με υπερηχοτομογραφικό έλεγχο (triplex).

Εάν το triplex αποκαλύψει σοβαρές στενώσεις στις καρωτίδες τότε μπορούμε να κάνουμε πιο εξειδικευμένες εξετάσεις  όπως είναι η αγγειογραφία, βέβαια πάντα υπό την καθοδήγηση πλέον κάποιου αγγειοχειρουργού.

Σε εκείνους που έχει περάσει κάποιο εγκεφαλικό επεισόδιο και έχουν στένωση καρωτίδας μεγαλύτερη απο΄50% πέραν της αντιαιμοπεταλικής αγωγής πρέπει να αντιμετωπίσουν τη στένωση αυτή με χειρουργική επέμβαση (???δαρκτηκτομή καρωτίδας) ή με την πιο σύγχρονη μέθοδο αγγειοπλαστικής (μπαλονάκι) καρωτίδας.

Διαβητικό πόδι – αγγειοπάθεια των άκρων.

Το διαβητικό πόδι παρουσιάζει όλες τις παθολογικές επιπλοκές του σακχαρώδη διαβήτη. Αυτές μπορεί να είναι ισχαιμικά έλκη στα σημεία μεγαλύτερης πίεσης του ποδιού, μόλυνση στα δάχτυλα, στο πέλμα ή σε όλο το πόδι και νευροπαθητική οστεοαρθροπάθεια.

Ολοι μαζί αυτοί οι παράγοντες μπορεί να οδηγήσουν το πόδι σε γάγγραινα και ακρωτηριασμό. Ετσι οι επιπλοκές του σακχαρώδους διαβήτη μπορεί να οδηγήσουν σε παρατεταμένη νοσοκομειακή νοσηλεία τους ασθενείς. Τα τελευταία πάντως χρόνια έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στην προσέγγιση των ασθενών με διαβητικό πόδι και φυσικά στη μείωση των ακρωτηριασμών, με τη συνεργασία βέβαια πολλών ειδικοτήτων γιατρών και του ασθενούς.

Η διάγνωση για το διαβητικό πόδι γίνεται με την κλινική εξέταση για την ύπαρξη ισχαιμικών ελκών ή εστιών μόλυνσης, της κατάστασης αρτηριακής κυκλοφορίας του ποδιού, του επιπέδου αισθητικότητας. Αν χρειαστεί μπορούν να προστεθούν η απλή ακτινογραφία άκρου ποδός για έλεγχο μυοσκελετικού συστήματος και εξέταση με υπέρηχο Doppler της κυκλοφορίας του άκρου ποδός.

Ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής

Ως ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής ορίζεται η παθολογική, εντοπισμένη και μόνιμη διάταση της κοιλιακής αορτής-μεγαλύτερη του 50% του φυσιολογικού. Η φυσιολογική διάμετρος είναι περίπου 2cm, έτσι για ανεύρυσμα μιλάμε όταν η διάμετρος της κοιλιακής αορτής υπερβεί τα 3cm. Ενδειξη, βέβαια, για χειρουργείο τίθεται όταν η διάμετρος υπερβεί τα 5cm και αυτό γιατί ο κίνδυνος ρήξης από εκεί και πέρα αυξάνεται σημαντικά.

Είναι γνωστό ότι η αιτία θανάτου δύο διάσημων προσωπικοτήτων της νεότερης ιστορίας ήταν η ρήξη ανευρύσματος και η επακόλουθη ραγδαία εσωτερική αιμορραγία. Του Αϊνστάιν το 1955 και του Σαρλ ντε Γκολ το 1970.

Η πάθηση αφορά κυρίως τους άντρες αφού 5-8 φορές περισσότερο εντοπίζεται  σε αυτούς. Επίσης εμφανίζεται έξι φορές πιο συχνά σε καπνιστές και δύο φορές συχνότερα σε αυτούς που έχουν οικογενειακό ιστορικό.

Η διάγνωση του ανευρύσματος κοιλιακής αορτής τίθεται από το ιστορικό, την κλινική εξέταση και βέβαια, το υπερηχογράφημα και την αξονική τομογραφία σε περίπτωση σχεδιασμού κάποιας επέμβασης.

Για την αντιμετώπιση του ανευρύσματος όταν βέβαια αυτό υπερβεί σε διάμετρο τα 5cm υπάρχουν δύο τρόποι: Η κλασική μέθοδος ανοιχτής επέμβασης με ανευρυσματεκτομή και τοποθέτηση συνθετικού μοσχεύματος και η νεότερη μέθοδος ενδαγγειακής αντιμετώπισης με τοποθέτηση stent-?????

H  ενδαγγειακή μέθοδος αποδείχθηκε πως έχει λιγότερες επιπλοκές περιεγχωρητικά και φυσικά συνδέεται με πολύ καλύτερα ποσοστά θνητότητας. Ειναι μια μέθοδος που εκτελείται με τοπική αναισθησία σε αντίθεση με την ανοιχτή μέθοδο η οποία απαιτεί γενική αναισθησία. Δεν γίνεται άνοιγμα της κοιλίας (λαπαροτομία) αλλά δύο μικρές βουβωνικές τομές, κάτι που οδηγεί σε λιγότερη απώλεια αίματος και πολύ πιο γρήγορη κινητοποίηση και ανάρρωση του ασθενούς.

Για τις λαγόνιες αρτηρίες φαίνεται ότι η αγγειοπλαστική με επιλεγμένη χρήση stent ή η πρώιμη χρήση stent σε όλες τις περιπτώσεις γίνεται η πρώτης γραμμής θεραπεία, κυρίως λόγω της χαμηλής νοσηρότητας και θνητότητας της μεθόδου αλλά και του υψηλού ποσοστού τεχνικής επιτυχίας (85-100%), πενταετούς βατότητας (60-85%) και κλινικής βελτίωσης (85%).

Για τις επιπολής μηριαίες αρτηρίες η τεχνική επιτυχία, η πρωτογενής βατότητα και η επιβίωση σκέλους φαίνεται να έχουν χειρότερα αποτελέσματα στους διαβητικούς απ’ότι στους μη διαβητικούς κατά την ενδαγγειακή μέθοδο.

Ενώ όμως η τεχνική επιτυχία βελτιώθηκε με τη χρήση αυτεκπτυσσόμενων stent , εντούτοις τα ποσοστά επαναστένωσης παρέμειναν υψηλά επηρεάζοντας τη βατότητα στο πέρασμα των χρόνων. Πράγματι η πρωτογενής βατότητα στα 3 χρόνια είναι περίπου 50-60%, ενώ η επιβίωση σκέλους αγγίζει το 65-75%. Έτσι φαίνεται ότι στους διαβητικούς ασθενείς χρειάζεται περισσότερο εντατική παρακολούθηση και περισσότερες δευτερογενείς παρεμβάσεις για να μπορέσουμε να βελτιώσουμε τη βατότητα και την διάσωση σκέλους.

Τα υψηλά ποσοστά επαναστένωσης επιχειρείται να βελτιωθούν χρησιμοποιώντας stent-graft κυρίως για μεγάλου μήκους αποφράξεις. Από μελλοντικές μελέτες θα κριθεί η χρήση stent-grafts με συνδέσμους ηπαρίνης στη δομή τους. Επίσης η χρήση stent εμποτισμένων με φάρμακα που συμβάλλουν στη μείωση της επαναστένωσης, αλλά και η υπενδοθηλιακή αγγειοπλαστική με ή χωρίς τη χρήση stent είναι μέθοδοι βελτίωσης της επαναστένωσης.

Για μικρού μήκους βλάβες της επιπολής μηριαίας αρτηρίας χρησιμοποιούνται τα drug-eluting balloons, cutting balloon και η cryplasty. Βέβαια υπάρχουν λίγα στοιχεία ακόμη που να αποδεικνύουν την ωφελιμότητα τους.

Συμπερασματικά η ευρωπαϊκή αγγειοχειρουργική εταιρεία προτείνει σε βλάβες μήκους μέχρι 15 cm να επιλέγεται η αγγειοπλαστική ή η αγγειοπλαστική με stent. Πάνω από 15 cm και πάντα σε σχέση με τη γενική κατάσταση του ασθενούς προκρίνει τη χρήση stent-graft ή την ανάστροφη ενδαρτηρεκτομή για τους ασθενείς με βεβαρημένη γενική κατάσταση.

Η αγγειοπλαστική στις κνημιαίες αρτηρίες δίνει ικανοποιητικά αποτελέσματα για τις TASC A, B, C βλάβες (πρωτογενής βατότητα, διάσωση σκέλους, επαναστένωση). Αν συγκριθει η αγγειοπλαστική με την ιγνυο-περιφερική παράκαμψη, παρατηρούνται παρόμοια ποσοστά διάσωσης σκέλους, ενώ όταν η σύγκριση γίνεται με μηρο-περιφερική παράκαμψη και κυρίως σε ασθενείς άνω των 80 ετών τα αποτελέσματα ενδέχεται να είναι καλύτερα για την αγγειοπλαστική όσον αφορά τη διάσωση σκέλους.

Η χρήση balloon-expandable ή self-expandable stents βελτιώνει τη βατότητα για τους πρώτους 6 μήνες συγκρινόμενη με την απλή αγγειοπλαστική (80% έναντι 60%). Η χρήση sirolimus-eluting stent βελτιώνει ακόμη περισσότερο την πρωτογενή βατότητα και την ανάγκη επαναγγείωσης. Τα βιοαπορροφήσιμα stent και κυρίως τα drug-eluting balloons θα δείξουν στο μελλον εάν βελτιωνουν τη βατότητα και μειωνουν την επαναστενωση και κυρίως εάν βελτιωνουν την διάσωση σκέλους.

Συμπερασματικά οι ενδαγγειακές μέθοδοι παράγουν παρόμοια αποτελέσματα διάσωσης σκέλους συγκριτικά με τις ανοικτές επεμβάσεις, με μικρότερα ποσοστά νοσηρότητας και θνητότητας και προτείνονται για τις περισσότερες περιπτώσεις ως θεραπευτική επιλογή πρώτης γραμμής.